Groen erfgoed kent diverse vormen. Uiteenlopend van de grootschalig opgezette buitenplaats tot de eenvoudigste begraafplaats. Echter allemaal kennen ze een historische gelaagdheid waardoor de monumentale waarde is ontstaan.
Voor ons is het belangrijkste uitgangspunt voor het juiste beheer om een duidelijk beeld te krijgen van alle behoudswaardige onderdelen. Dit betreffen zowel de resterende historische elementen als de gedachte van het oorspronkelijk ontwerp. Elk monument kent geleidelijk verval door het op leeftijd raken van de begroeiing. Dit kan op termijn bedreigend worden voor het behoud van het historische beeld. Tijdig durven ingrijpen op een respectvolle manier is dan meestal beter dan niets doen.
Onderstaand een aantal types monumenten waar wij onze beheerkennis op mogen toepassen.
Buitenplaatsen, om een edelmanhuis, landhuis of kasteel met zijn bijgebouwen ontwikkelde zich een tuin- en parkaanleg. Deze laat meestal een grote gelaagdheid zien van de diverse in de mode geweest zijnde stijlen.
Begraafplaatsen, ontstaan rond de kerk werd in de 19e eeuw begraven binnen de stad verboden. Er ontwikkelen zich grotere begraafplaatsen buiten de bebouwde kom waarvan een aantal van de oudste voorbeelden tot vandaag zijn behouden. Soms herbergen ze naast eeuwenoude graven ook nog een bijzondere beplanting.
Parken, deze kennen diverse ontstaansgeschiedenissen. Rond steden waar vestingwerken vervielen, als aankleding van de vroegste industriële complexen, als herdenkingsplaatsen en recreatiegelegenheden. De stijlen wisselen sterk maar zijn veelal gericht op een bijzondere sierwaarde.
Tuinen, vanaf de 19e eeuw ontwikkelen zich als gevolg van toenemende welvaart tuinen rondom villa’s, boerderijen en stedelijke gebouwen met een bewuste sierinrichting. Dit krijgt een opvolging bij de omvormingen van particuliere nutstuinen naar siertuinen.
Bij archeologisch erfgoed is bewust beheer cruciaal om schade aan het bodemarchief te voorkomen. In de praktijk ontstaat de meeste schade onbedoeld. Hier ligt onze focus dus vooral op het beheer van een bij de bescherming passende begroeiing. Belangrijk is om een goed beeld te krijgen van welke archeologische waarden aanwezig zijn en waar zij in het terrein liggen. Daardoor is tijdig beheer op de begroeiing mogelijk.
Groenwacht Nederland heeft altijd nauw contact gehad met de Archeologische Monumentenwacht. Gelukkig werd het verdwijnen van deze organisatie opgevangen door Erfgoedbeheer. Nog steeds de logische partner voor de vraag om meer specialistisch inzicht in het bodemarchief en toetsing van de archeologische inspectierapporten.
Grafheuvel, opgeworpen als herdenkingsplaats voor overledenen komen in diverse vormen, groottes en complexen voor.
Huisplaatsen, van de vroegste nederzettingen zijn soms sporen herkenbaar als een duidelijke verhoging, toegangsweg of vaarroute.
Vestingwerken en schansen, ontstaan vanuit de bescherming van belangrijke objecten en steden werden grote aardwerken aangelegd. Na verlies van de militaire functie kregen deze soms een invulling als park, maar in de praktijk komen nog vaak restanten voor van de vroegere verdedigende beplanting.
Scheepswrakken, rustend op de zeebodem of teruggevonden bij drooglegging van Flevoland kent Nederland een groot bestand aan diverse scheepswrakken. Naast de kennis die zij doorgeven over historische scheepsbouw herbergen ze een schat aan informatie over het de periode waarin zij vergingen. Voor die scheepswrakken die inmiddels op het droge liggen is een specialistisch beheer nodig om ze voor de toekomst te behouden.
Erfgoed
Kaarten van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed waarop de groene en archeologische rijksmonumenten.
